Przepis art. 74 ust. 2 ustawy o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 r. (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 483), zwanej dalej „u.ob.”, wyposaża nabywców obligacji szczególne uprawnienia na wypadek nierzetelnej postawy emitenta. Uprawnienia te dotyczą możliwości żądania natychmiastowego wykupu obligacji w przypadku, gdy emitent opóźnia się z wykonywaniem swoich zobowiązań. Treść przepisu nie jest jednak do końca przejrzysta, w związku z czym poświęcić mu więcej uwagi, by dowiedzieć się, jak poprawnie korzystać z tej instytucji.

Zwłoka a opóźnienie 

Zgodnie z powołanym już 74 ust. 2 u.ob., „jeżeli emitent jest w zwłoce z wykonaniem w terminie, w całości lub części, zobowiązań wynikających z obligacji, obligacje podlegają, na żądanie obligatariusza, natychmiastowemu wykupowi w części, w jakiej przewidują świadczenie pieniężne. Obligatariusz może żądać wykupu obligacji również w przypadku niezawinionego przez emitenta opóźnienia nie krótszego niż 3 dni, chyba że warunki emisji wskażą krótszy okres”.

Omawiany przepis upoważnia zatem obligatariusza do żądania natychmiastowego wykupu obligacji w dwóch sytuacjach.

  1. Gdy emitent jest w zwłoce z wykonaniem zobowiązań wynikających z obligacji

Ustawa odwołuje się tutaj do pojęcia „zwłoki” w znaczeniu cywilistycznym, kształtowanym na podstawie art. 476 k.c., którego odpowiednie zrozumienie również nastręcza pewnych trudności.

Zgodnie z powołanym przepisem dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin ten nie jest oznaczony – gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. W literaturze zwłokę definiuje się jako kwalifikowane opóźnienie czyli uchybienie terminowi świadczenia, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność (por. Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, 2014, s. 349; K. Zagrobelny, w: Gniewek, Machnikowski, Komentarz KC, 2014, s. 956).

W praktyce powyższe oznacza, że w przypadku, gdy obligatariusz stwierdzi, że emitent nie spełnił swojego zobowiązania, pomimo że nic nie stało ku temu na przeszkodzie, natychmiastowego wykupu obligacji można żądać już od pierwszego dnia po terminie.

  1. Gdy emitent w sposób niezawiniony opóźnia się przez okres nie krótszy niż 3 dni

W przypadku tej przesłanki ustawodawca odnosi się do „zwykłego” opóźnienia po stronie emitenta, a więc do sytuacji, w której dłużnik nie spełnia świadczenia w czasie właściwym z przyczyn, za które odpowiedzialności nie ponosi (por. Radwański, Olejniczak, Zobowiązania, 2014, s. 348; K. Zagrobelny, w: Gniewek, Machnikowski, Komentarz KC, 2014, s. 955).

W takiej sytuacji, niezależnie od przyczyny niewykonania zobowiązania, uprawnienie do żądania natychmiastowego wykupu aktualizuje się po upływie 3 dni od ostatniego dnia terminu.

Zobowiązania emitenta

Zakres żądania obligatariusza jest ograniczony wyłącznie do zobowiązań, które (i) wynikają z obligacji, a ponadto (ii) mają charakter pieniężny.

W praktyce omawiana instytucja będzie dotyczyć w szczególności naruszenia terminu wypłaty odsetek od obligacji lub realizacji świadczenia głównego, tj. wykupu obligacji według ich wartości nominalnej w przypadku wykupu dokonywanego w ratach (Por. M. Wierzbowski (red.), Ustawa o obligacjach. Komentarz, Warszawa 2015, Legalis).

Co istotne, ustawa wskazuje wprost, że przesłanką do żądania natychmiastowego wykupu obligacji jest zwłoka lub opóźnienie w wykonaniu zobowiązań w całości lub nawet w części. W konsekwencji obligatariusz może skorzystać z tego uprawnienia również w sytuacji, w której np. emitent wypłacił połowę należnej kwoty odsetek od obligacji z powodu pogorszenia sytuacji finansowej.

Żądanie obligatariusza

Najistotniejszym aspektem instytucji natychmiastowego wykupu z perspektywy obligatariusza jest jego fakultatywność. Trzeba bowiem podkreślić, że obowiązek dokonania natychmiastowego wykupu nie powstaje po stronie emitenta automatycznie, z mocy prawa wyłącznie na podstawie opisanego w ustawie uchybienia terminowi na wykonanie zobowiązania.

Drugim niezbędnym elementem jest skierowanie do emitenta żądania obligatariusza. Ustawa o obligacjach nie przewiduje żadnego szczególnego trybu lub formy dla takiego wezwania. Wobec tego w doktrynie wskazuje się, że wezwanie do natychmiastowego wykupu można zakomunikować emitentowi w każdy sposób, który pozwoli mu zapoznać się z jego treścią (Por. R. Woźniak, Ustawa o obligacjach. Komentarz, s. 212–213; L. Lipiec-Warzecha, Ustawa o obligacjach, s. 294).

Niemniej jednak dla celów dowodowych, na potrzeby ewentualnego sporu sądowego, zdecydowanie zalecane jest sformułowanie żądania natychmiastowego wykupu w formie pisemnego oświadczenia ze wskazaniem informacji co do posiadanych obligacji oraz opatrzonego odręcznym podpisem, a następnie wysłanie go na adres siedziby emitenta za pośrednictwem przesyłki rejestrowanej.

Autor: 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *